Hoe paarden hinniken met twee tonen tegelijk

Iedere paardeneigenaar kent het geluid: je loopt het erf op en je paard hinnikt je tegemoet. Het klinkt vertrouwd, maar achter dat ogenschijnlijk simpele geluid blijkt een verrassend technisch proces schuil te gaan. Nieuw onderzoek laat zien dat paarden tijdens het hinniken twee verschillende tonen tegelijk kunnen produceren.

Wat ontdekten onderzoekers precies?

In een recente studie gepubliceerd in Current Biology onderzochten wetenschappers hoe het geluid van een hinnik precies tot stand komt. Daarbij ontdekten ze dat paarden niet alleen geluid maken via hun stembanden, zoals de meeste zoogdieren doen.

Naast de lage toon die ontstaat door trillende stembanden in het strottenhoofd, produceren paarden óók een hogere toon via een apart aerodynamisch mechanisme. Die hoge toon ontstaat doordat lucht met kracht door een vernauwing in de keel stroomt en als het ware een fluitend effect veroorzaakt.

Het resultaat is wat onderzoekers “biphonation” noemen: twee onafhankelijke geluidsfrequenties die tegelijkertijd klinken. Dat maakt het hinnikgeluid rijker en complexer dan je op het eerste gehoor zou denken.

Hoe klinkt dat in de praktijk?

Als je goed luistert naar een hinnik, hoor je vaak een duidelijke lage basis. Die past bij de lichaamsgrootte van het paard: hoe groter het dier, hoe lager de toon meestal klinkt.

Maar daarboven zit vaak een hogere, bijna fluitende klank. Die is geen gewone boventoon van de lage frequentie, maar een aparte geluidsbron. Dat is bijzonder, want bij grote zoogdieren komt deze combinatie van twee afzonderlijke toonbronnen niet vaak voor.

Voor paarden kan dit betekenen dat ze met één hinnik meer informatie overbrengen dan met een enkelvoudig geluid mogelijk zou zijn.

Ook bij wilde paarden

De onderzoekers bekeken niet alleen gedomesticeerde paarden, maar ook de Przewalskipaard, de laatste nog levende wilde paardensoort.

Ook bij deze paarden werd hetzelfde dubbele geluidssysteem gevonden. Dat is interessant, want het suggereert dat dit mechanisme geen gevolg is van moderne fokkerij of training. Het lijkt een natuurlijke eigenschap te zijn die al langer in de evolutie van het paard aanwezig is.

Met andere woorden: jouw recreatiepaard op stal gebruikt waarschijnlijk hetzelfde slimme systeem als zijn wilde verwanten op de steppe.

Waarom zouden paarden dit doen?

Geluid speelt een belangrijke rol in de communicatie tussen paarden. In de kudde gebruiken ze lichaamstaal, geur en stemgeluid om informatie uit te wisselen. Een hinnik wordt vaak gebruikt om contact te zoeken over grotere afstand.

Door twee tonen tegelijk te produceren, kan een paard mogelijk meerdere signalen combineren in één roep. Denk bijvoorbeeld aan:

• individuele herkenbaarheid
• emotionele lading
• informatie over grootte of conditie
• urgentie van het contact

Onderzoekers vermoeden dat de combinatie van lage en hoge frequenties helpt om de roep verder te laten dragen of beter hoorbaar te maken in open landschap. Dat is praktisch in natuurlijke omstandigheden waarin kuddeleden zich verspreid kunnen bevinden.

Het onderzoek richtte zich vooral op de akoestische en anatomische kant van het verhaal. Over de precieze betekenis van de verschillende tooncombinaties wordt nog verder onderzoek gedaan.

Bron: Current Biology